مقدمه :

پسته یکی از مهمترین محصولات کشاورزی است که اهمیت زیادی در صادرات و اقتصاد کشور دارد. توجه به استاندارد های جهانی هر محصول، صادرات موفق آن را فراهم می سازد. حد مجاز و استاندارد زهرابه آفلاتوکسین یکی از شاخص های امکان صدور پسته درتمامی دنیا می باشد و امروزه چه بسیار محموله هایی که به دلیل بالابودن میزان زهرابه آفلاتوکسین از حد مجاز، مجوز ورود به بازارهای جهانی را به دست نمی آورند.

 

با توجه به اینکه شرایط رشد و توسعه قارچ مولد آفلاتوکسین در مرحله داشت فراهم بوده و امکان گسترش آلودگی درسایر مراحل نیز  وجود دارد. بنابراین بهترین و موثرترین روش در تولید محصول پسته سالم، رعایت توصیه های فنی می باشد. در همین رابطه اصول و توصیه های فنی جهت پیشگیری و کاهش میزان رشد قارچ و د رنتیجه کاهش آلودگی به زهرابه به آفلاتوکسین در مراحل مختلف داشت(باغ)، برداشت، فرآوری و انبارداری توسط بخش تحقیقات گیاهپزشکی و ستاد آفلاتوکسین موسسه تحقیقات پسته کشور تنظیم گردیده است. امیدآن که با به کارگیری این توصیه ها توسط کلیه دست اندرکاران امر تولید و صادرات پسته بتوانیم محصولی سالم، و بهداشتی و با حداقل میزان آلودگی به زهرابه کننده پسته تولید نماییم تا همواره به عنوان مهمترین صادر کننده پسته در بازار جهانی حضور داشته باشیم.

نکات مهم و اساسی که باید در هر یک از مراحل تولید رعایت گردد، عبارتند از:

 الف) مرحله داشت :

1-  از ارقامی که در صد ترک خوردگی پوست سبز درآنها کمتر است استفاده شود.

2- در باغ های وسیع پسته که برداشت همزمان محصول امکان پذیر نمی باشد، ارقام زودرس،متوسط رس و دیررس استفاده شود تا برداشت محصول هر رقم دچار تاخیر نشود.

3-  فواصل دقیق و مناسب کاشت درختان روی ردیف و بین ردیف ها رعایت شود.

4-  انجام هرس با فرم مناسب و تربیت درختان پابلند تک تنه با تاج باز ضروری است.

5-  هرس و قطع شاخه هایی که در تماس و یا نزدیک به زمین هستند، ضروری می باشد.

6- هرس به منظور جلوگیری از تراکم بیش از حد شاخه ها که باعث بالا رفتن رطوبت درتاج درخت می شود، ضروری است.

7- از تغییر و حذف دور آبیاری بویژه در مراحل رشد و سخت شدن پوست استخوانی که باعث ترک خوردگی زودهنگام پوست سبز می شود، اجتناب شود.

8- تغذیه مناسب درختان پسته نقش مهمی در تولید محصول سالم و بدون ترک خوردگی در پوست سبز دارد، بنابراین استفاده از کودهای شیمیایی و آلی در زمان مناسب با توجه به نیاز گیاه ضروری می باشد و چنانچه از کودهای  دامی استفاده شود ضرورت دارد آنها را با روش مناسب زیر خاک مدفون کرد.

9- به علت اینکه بقایای گیاهی از منابع زمستان گذران قارچ مولد آفلاتوکسین در باغ می باشند، لذا باید آنها را از بین برد و یا زیر خاک مدفون کرد.

10-      به علت این که پوست سبز پسته می تواند به عنوان بستر مناسبی برای رشد و تکثیر قارچ ها باشد و یکی از منابع مهم زمستان گذرانی آنهاست، لذا پیشنهاد می شود پوست های سبز جدا شده در مرحله فراوری به باغ های پسته منتقل نشده و در جای مناسب دفن گردند.

11-      مبارزه صحیح و به موقع با آفاتی نظیر پروانه میوه خوار پسته، شب پره خرنوب در پیشگیری از تولید آفلاتوکسین می تواند موثر باشد. این آفات در مرحله مغزبندی و بعد از آن قادر به تغذیه از میوه پسته بوده و سبب نفوذ قارچ های مولد زهرابه آفلاتوکسین می شوند.

 

ب) مرحله برداشت :

1- با توجه به این که زمان برداشت محصول بسته به شرایط آب و هوایی، رقم خصوصیات خاک، دور آبیاری و عوامل دیگر متفاوت می باشد، لازم است که برداشت محصول درزمان مناسب انجام شود، زیرا درصورت تاخیر، پوست سبز پسته ترک خورده و زمینه مساعد آلودگی را ایجاد می نماید.

2-  پارچه مخصوص برداشت در زیر درختان پهن و محصول چیده شده همیشه در یک طرف آن ریخته و جمع آوری شود.

3- لازم است از مخلوط کردن پسته های که قبل از برداشت روی زمین ریخته اند با پسته های تازه چیده شده خودداری شود چون احتمال آلودگی پسته های روی زمسن ریخته شده بیشتر است و یک دانه پسته آلوده قادر است کل توده پسته را آلوده نشان دهد.

4- زمان چیدن و انتقال میوه به ترمینال فرآوری به حداقل کاهش داده شود و طوری برنامه ریزی گردد که میوه ها بلافاصله پوست گیری، شستشو و خشک گردند. سعی شود از انباشتن محصول برداشت شده به صورت توده در مدت زمان طولانی خودداری گردد، زیرا این امر دما و رطوبت لازم(دمای بالاتر از 20 در جه سانتی گراد و رطوبت بالاتر از 80 در صد) برای رشد قارچ را در توده فراهم می کند. بنابراین ضرورت دارد محصول چیده شده از طریق جعبه یا سبدهای مناسب در کمترین زمان ممکن به محل فرآوری حمل گردد.

5-  برداشت محصول در ساعات اولیه روز انجام و امکان نگهداری آن در سایه تا زمان انتقال از باغ فراهم شود.

6- ظرفیت ترمینال فرآوری متناسب با حجم محصول قابل برداشت باشد تا درحداقل زمان ممکن محصول برداشت و فرآوری شود.

 

ج) مرحله فرآوری :

1-  عملیات فرآوری باید حداکثر سرعت و دقت انجام گیرد.

2-  در ترمینال از انباشتن میوه ها (پوست گیری شده یا نشده )خودداری شود.

3- معمولاً پسته های خندان روآبی دارای آفلاتوکسین بیشتری هستند، بنابراین از مخلوط کردن پسته های روآبی با زیرآبی خوداری شود.

4- آب حاصل از شستشوی پسته ها در ترمینال فرآوری ، آلوده به اسپورهای قارچ می باشد، بنابراین نباید از این آب مجدداً استفاده کرد.

5- پسته های ریز، بدشکل و لکه دار معمولاً دارای آلودگی بیشتری هستند، بنابراین لازم است آنها را از پسته های سالم جدا نمود.

6-  اصول بهداشتی و تمیز کردن محوطه و دستگاه ها باید در ترمینال ضبط و مراحل فرآوری رعایت شود.

7-  اصول بهداشت فردی توسط کارمندان ضبط رعایت شود.

8- تخلیه و تمیز کردن کامل قسمت های مختلف چرخ پوست گیری مورد توجه باشد تا از عدم وجود پسته هایی که امکان آلودگی برای آنها فراهم است، اطمینان حاصل شود.

9-  دستگاه های فرآوری داخل فضای بسته و مسقف قرار گیرند.

10-  استفاده از خشک کن های دارای تجهیزات کنترل دما و محاسبه زمان لازم برای خشک شدن پسته ضروری است.

11-  رطوبت پسته ها قبل از انتقال به انبار باید جحدود 6-4 درصد باشد.

 

د) مرحله انبار داری :

1-  انتقال محصول به انبار در ساعات خنک انجام شود.

2-  مشخصات پسته وارد شده به انبار در یک دفتر مخصوص ثبت و در ردیف های مشخص چیده شوند تا درصورت نیاز بتوان پیگیری نمود.

3- قبل از وارد کردن محموله های جدید به انبار باید باقیمانده محصول قدیم را خارج نموده و انبار را کاملاً تمیز و با روش های مجاز ضدعفونی کرد.

4-  انبارها باید نسبت به حرارت و رطوبت عایق باشند.

5-  دما و رطوبت انبار باید حتی الامکان پایین باشد و با دستگاه های خودکار کنترل شوند.

6-  دمای تمام محوطه انبار یکسان باشد تا از تجمع رطوبت روی محصول جلوگیری شود.

7-  سقف، کف و دیوارهای انبار باید بدون شکاف بوده تا زمینه ایجاد آلودگی کاهش یابد.

8-  از تماس مستقیم گونی ها با کف و دیواره انبار جلوگیری شود و محصول بر روی پالت های چوبی قرار گیرد.

9- در صورت ضرورت مبارزه با آفات انباری ، سموم تدخینی با رعایت اصول فنی به کار گرفته شوند و لازم است تهویه انبار به طور کامل صورت گیرد.

 

موسسه تحقیقات پسته کشور



تاريخ : چهارشنبه ۱۳۸٩/٩/۱٠ | ۱:٤٦ ‎ب.ظ | نویسنده : | نظرات ()
.: Weblog Themes By RoozGozar.com :.